Δεν χρειάζονται λύπηση, χρειάζονται βήμα και είναι ευθύνη όλων μας να το δημιουργήσουμε.

Πόσες φορές έχουμε ακούσει τη φράση «κρίμα το παιδί»;

Πόσες φορές η κοινωνία κοιτάζει ένα άτομο με αναπηρία και το πρώτο συναίσθημα που γεννιέται είναι η λύπηση αντί ο σεβασμός;

Ίσως ήρθε η ώρα να παραδεχτούμε μια δύσκολη αλήθεια: τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται τη λύπη μας. Χρειάζονται χώρο. Χρειάζονται ευκαιρίες. Χρειάζονται πρόσβαση. Χρειάζονται να ακουστούν.

Η λύπηση δεν αλλάζει ζωές. Η συμπερίληψη τις αλλάζει.

Για δεκαετίες η κοινωνία αντιμετώπιζε την αναπηρία ως ατομικό πρόβλημα, προσπαθώντας να την κρύψει πολύ βαθιά. Έβλεπε τον άνθρωπο πίσω από την αναπηρία ως κάποιον που χρειαζόταν προστασία και πολλές φορές, οίκτο. Όμως τα πραγματικά εμπόδια δεν βρίσκονται στο άτομο. Βρίσκονται στο περιβάλλον του. Βρίσκονται στα σχολεία που δεν είναι προσβάσιμα και συμπεριληπτικά. Στους χώρους εργασίας που δεν δίνουν ευκαιρίες. Στις υπηρεσίες που δεν προσαρμόζονται στις εξατομικευμένες ανάγκες. Στην πληροφορία που δεν είναι κατανοητή για όλους. Στις προκαταλήψεις που συνεχίζουν να αποκλείουν ανθρώπους πριν καν τους δοθεί η δυνατότητα να δείξουν το ποιοι πραγματικά είναι.

Τα άτομα με αναπηρία δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν να έχουν τις ευκαιρίες που θεωρούμε αυτονόητες για όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους. Να σπουδάσουν, να εργαστούν, να δημιουργήσουν σχέσεις, να ζήσουν αυτόνομα, να συμμετέχουν στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή τους. Και πάνω απ’ όλα, ζητούν να μιλήσουν οι ίδιοι για τον εαυτό τους.

Για δεκαετίες μιλούσαμε εμείς για αυτούς. Οι ειδικοί, οι επαγγελματίες, οι οργανώσεις, οι γονείς. Όλοι είχαν κάτι να πουν για τα άτομα με αναπηρία. Λιγότερο συχνά ρωτούσαμε τα ίδια τα άτομα με αναπηρία τι έχουν να πουν. Τι ονειρεύονται, τι φοβούνται, τι τα δυσκολεύει, τι χρειάζονται. τι θέλουν να αλλάξει.  Η πραγματική συμπερίληψη ξεκινά όταν η κοινωνία σταματά να μιλά εξ ονόματός τους και αρχίζει να τους δίνει μικρόφωνο. Όταν ένας νέος με αναπηρία μιλά για τη ζωή του, δεν μας κάνει χάρη. Ασκεί ένα θεμελιώδες δικαίωμα, το δικαίωμα να ακούγεται η φωνή του.

Όταν μια γυναίκα με αναπηρία διεκδικεί εργασία, δεν ζητά ελεημοσύνη. Ζητά ισότητα.

Όταν ένας άνθρωπος με νοητική αναπηρία ζητά η πληροφορία να είναι γραμμένη σε απλή γλώσσα, δεν ζητά ειδική μεταχείριση. Ζητά πρόσβαση.

Η κοινωνία που θέλουμε να χτίσουμε δεν είναι μια κοινωνία που λυπάται τους ανθρώπους. Είναι μια κοινωνία που τους υπολογίζει, που τους ακούει, που τους εμπιστεύεται, που τους δίνει χώρο να συμμετέχουν ισότιμα.

Τα άτομα με αναπηρία δεν είναι οι ιστορίες που εμείς αφηγούμαστε γι’ αυτά, είναι οι άνθρωποι που έχουν δικαίωμα να αφηγηθούν τη δική τους ιστορία.

Δεν χρειάζονται λύπηση.

Χρειάζονται βήμα.

Και είναι ευθύνη όλων μας να το δημιουργήσουμε.

Σημείωση

Το άρθρο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου ΠροΔιαύγεια - «Προσβάσιμη πληροφόρηση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία εύκολη ανάγνωση και εικονογραφική απόδοση» το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Προγράμματος Plato, και με χορηγούς επικοινωνίας τους φορείς SkalaTimes, Larnaka Online, και City of Larnaka.

«Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA), ή του Κέντρου Στήριξης Μη Κυβερνητικών Οργανισμών και του Ιδρύματος Μποδοσάκη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις».

«Το έργο ΠροΔιαύγεια υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PLATO, με φορέα υλοποίησης τον RISC και εταίρο το Δικαίωμα Ελπίδας. Το πρόγραμμα “Protecting democracy, human rights and the rule of law through an open civic space” (PLATO) στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αξιών της Ε.Ε. και της ευαισθητοποίησης για αυτά μέσω της στήριξης Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (ΟΚοιΠ) στην Ελλάδα και την Κύπρο που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, καθώς και μέσω της ενίσχυσης των γνώσεων, των ικανοτήτων και της βιωσιμότητάς τους. Το PLATO συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ με συνολικό ποσό επιχορήγησης €3,1 εκ. Συντονιστής του PLATO είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη (Ελλάδα), σε σύμπραξη με το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ (Κύπρος).»